Grzyby w sezonie – smak, natura i zdrowie

Jesień to czas grzybobrania. W polskich lasach pojawiają się borowiki, podgrzybki, maślaki, opieńki, boczniaki i wiele innych gatunków. Grzyby są nie tylko cenionym składnikiem kuchni, lecz także naturalnym źródłem substancji, które od lat interesują naukowców i farmaceutów.

Grzyby jako element zdrowej diety

Jadalne grzyby dostarczają białka, błonnika, składników mineralnych oraz związków biologicznie czynnych. W ich owocnikach występują między innymi polisacharydy, antyoksydanty i substancje o potencjalnym działaniu przeciwbakteryjnym.

Szczególne zainteresowanie budzą:

• shiitake – źródło związków wspierających prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego;
• boczniak ostrygowaty – zawierający polisacharydy i substancje analizowane pod kątem działania przeciwdrobnoustrojowego;
• lakownica żółtawa – tradycyjnie wykorzystywana w preparatach pochodzenia naturalnego;
• wrośniak różnobarwny – badany ze względu na obecność polisacharydów;
• borowik szlachetny i inne grzyby jadalne – wartościowe jako urozmaicenie sezonowej diety.

Grzyby w medycynie

Znaczenie grzybów wykracza poza ich wartość odżywczą. To właśnie pleśń z rodzaju Penicillium stała się źródłem penicyliny – jednego z najważniejszych antybiotyków w historii medycyny. Liczne gatunki grzybów nadal są badane w poszukiwaniu substancji o działaniu przeciwbakteryjnym, przeciwgrzybiczym i wspierającym odporność.

Warto jednak pamiętać, że wyniki badań laboratoryjnych nie oznaczają automatycznie potwierdzonego działania leczniczego u człowieka. Grzyby i preparaty grzybowe nie zastępują leczenia zaleconego przez lekarza.

Bezpieczne grzybobranie

Podczas jesiennych spacerów po lesie należy zbierać wyłącznie gatunki dobrze rozpoznane. Nie wolno kierować się smakiem, zapachem ani ludowymi metodami sprawdzania jadalności. W razie wątpliwości grzyb powinien pozostać w lesie.

Grzyby należy spożywać po właściwej obróbce termicznej. Szczególną ostrożność powinny zachować dzieci, osoby starsze oraz osoby przyjmujące leki lub cierpiące na choroby przewlekłe.

Grzybobranie może być wartościowym połączeniem ruchu, kontaktu z naturą i sezonowej kuchni. Najważniejsze są jednak wiedza, umiar i bezpieczeństwo.

Polecana lektura: Marcin Stanisław Wilga, Grzyby lecznicze, Gdańsk 2026.

Książka przedstawia wybrane gatunki grzybów leczniczych, ich właściwości oraz znaczenie w przyrodzie i medycynie. Autor, Marcin Stanisław Wilga, jest emerytowanym pracownikiem Politechniki Gdańskiej, mykologiem-amatorem, fotografem przyrody i działaczem na rzecz jej ochrony. Jest autorem ponad 450 opracowań poświęconych przyrodzie, edukacji ekologicznej i ochronie środowiska.