Region Zdrowia – koncepcja rozwoju i przyszłość

Koncepcja Regionu Zdrowia to jeden z najbardziej obiecujących trendów XXI wieku, stanowiący odpowiedź na rosnące zanieczyszczenie środowiska, starzenie się populacji oraz potrzebę zwiększenia świadomości zdrowotnej. Region Zdrowia jest postrzegany jako potężne narzędzie podnoszenia atrakcyjności miejsca zarówno dla jego mieszkańców, jak i dla turystów. Jego kreowanie bezpośrednio wpływa na jakość życia lokalnej społeczności i decyduje o możliwości rozwoju destynacji turystyki zdrowotnej, w której jakość życia i wypoczynku współgra z zrównoważonym rozwojem.

Holistyczne rozumienie zdrowia fundamentem koncepcji

Zdrowie jest współcześnie rozumiane w sposób kompleksowy i wykracza daleko poza sam brak choroby. Zgodnie z definicją WHO, jest to „stan pełnego fizycznego, psychicznego i społecznego dobrostanu”. Rozwinięty region zdrowia to ograniczony geograficznie teren, gdzie świadomość zdrowotna obejmuje również sferę duchową/egzystencjalną, jakość życia, zaangażowanie społeczne i codzienne funkcjonowanie.

Aby to osiągnąć, idea regionu zdrowia musi być zakorzeniona w paradygmacie zrównoważonego rozwoju. W ramach tej koncepcji, zdrowie regionu jest oceniane i rozwijane w trzech kluczowych, wzajemnie powiązanych sferach:

1. Sfera Środowiskowa (ekologiczna)
2. Sfera Społeczna
3. Sfera Ekonomiczna (witalność ekonomiczna)

Praktyczne przejawy rozwoju regionu zdrowia

Rozwój regionu zdrowia przekłada się na konkretne, mierzalne działania, które podnoszą jakość życia i atrakcyjność miejsca. Poniżej przedstawiamy, jak te trzy sfery manifestują się w praktyce:

1. Ekologiczne serce regionu

Środowisko naturalne odgrywa kluczową rolę, zwłaszcza w kontekście turystyki zdrowotnej. Region Zdrowia to miejsce z niezanieczyszczonym środowiskiem naturalnym, gdzie dba się o łagodzenie zmian klimatu i ochronę zasobów.

Do kluczowych wskaźników zaliczymy tutaj:

czyste powietrze – wdrożenie monitoringu jakości powietrza i systemów ostrzegania mieszkańców o złym stanie powietrza oraz dążenie do niskiego stężenia substancji szkodliwych,
cisza i spokój – przestrzeganie dopuszczalnych norm hałasu, zwłaszcza w nocy, oraz posiadanie strategii jego ograniczania,
bogactwo natury – dbałość o zasoby naturalne, takie jak jeziora, rzeki, bliskość morza, naturalne lasy i tereny zieloni,
zarządzanie odpadami – skuteczne zarządzanie odpadami (segregacja) i ściekami,
walka z zanieczyszczeniem światłem: ograniczanie zanieczyszczenia światłem, które negatywnie wpływa na środowisko i zdrowie ludzkie (np. zaburzenia snu i koncentracji).

2. Społeczna witalność i dostępność

Region zdrowia zamieszkuje społeczność, która harmonijnie współistnieje i aktywnie angażuje się w życie wspólnotowe.

Do kluczowych wskaźników zaliczymy tutaj:

infrastrukturę prozdrowotną – jej dostępność ma wspierać zdrowy styl życia, np. ścieżki rowerowe, mała infrastruktura sportowa (stoły tenisowe), place zabaw, ścieżki zdrowia,
usługi zdrowotne – obejmują szeroką ofertę usług prozdrowotnych, w tym specjalistyczne szpitale oraz gabinety lekarskie,
dostępność i użyteczność przestrzeni – czyli istnienie dobrze rozwiniętego systemu transportu publicznego oraz polityki dostępności dla osób ze specjalnymi potrzebami, w tym osób z niepełnosprawnościami
estetyka – dbałość o porządek estetyczny, w tym brak wielkoformatowych reklam oraz estetyka fasad budynków i ogrodzeń,
edukacja i świadomość – dotyczy promocji edukacji na temat profilaktyki zdrowotnej (odżywianie, sen, aktywność fizyczna). Konieczna jest wysoka świadomość społeczeństwa na temat wagi własnego zdrowia i środowiska.

3. Witalność ekonomiczna i inwestycje

Region Zdrowia charakteryzuje się zdolnością do podtrzymywania i zwiększania działalności gospodarczej, przyciągania inwestycji i utrzymania wysokiego zatrudnienia. Jest to niezbędne do budowania dobrobytu i odporności.

Kluczowe działania i wskaźniki:

dywersyfikacja gospodarcza – czyli obecność różnorodnych usług związanych ze zdrowiem i dobrym samopoczuciem,
zatrudnienie – dotyczy niskiego udziału zatrudnienia sezonowego. Rozwój regionu zdrowia może prowadzić do tworzenia miejsc pracy dla osób młodych i rozwoju możliwości zawodowych,
łańcuchy dostaw – wysoki udział lokalnie produkowanej żywności, napojów i towarów w zaopatrzeniu przedsiębiorstw, też turystycznych,
inwestycje w infrastrukturę – taką jak transport, komunikacja oraz baza hotelowa i restauracyjną.

Współpraca kluczem zrównoważonego sukcesu

Osiągnięcie statusu regionu zdrowia wymaga kompleksowego i spójnego podejścia strategicznego oraz współpracy międzysektorowej. Jego wspieranie wymaga szerokiego zaangażowania organizacyjnego różnych grup interesariuszy, w tym:

samorządu terytorialnego i polityków, którzy formułują strategię i promują zdrowie jako priorytet,
usług medycznych, klinik, szpitali, gabinetów i placówek profilaktyki zdrowotnej,
sektora turystycznego, hoteli z ofertą prozdrowotną, gastronomii i handlu,
nauki i edukacji w zakresie badań, technologii medycznych i edukacji zdrowotnej,
mieszkańców, gdyż ich satysfakcja i zdrowy styl życia są centralnym celem.

Kreowanie Regionu Zdrowia jest zatem długoterminowym działaniem, które przekształca region w miejsce przyjazne mieszkańcom i turystom. Budowanie silnej marki opiera się na przekonaniu, że dobrostan jest wspólnym prawem i siłą napędową rozwoju. Wizerunek bezpiecznej destynacji, z czym kojarzy się region zdrowia, jest jednym z najbardziej pożądanych atrybutów w obliczu współczesnych wyzwań.

Opracowanie A. Białk-Wolf na podstawie Białk-Wolf, A., Lubowiecki-Vikuk, A., Dryglas, D., Illing, K. and Jędrzejczyk, T. Developing a health region in the context of sustainable development – an attempt at conceptualization, Worldwide Hospitality and Tourism Themes, Vol. 17 No. 2, 159-173, https://doi.org/10.1108/WHATT-01-2025-0019, 2025

Wcześniejszy artykuł o regionie zdrowia.